Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στη συνολική αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο η χώρα προλαμβάνει, προετοιμάζεται και αντιμετωπίζει δασικές πυρκαγιές αλλά και άλλες φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές. Παράλληλα, προβλέπει ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας και καλύτερη οργάνωση της κρατικής αρωγής μετά από καταστροφές.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται τρία άρθρα που αφορούν στα ακαθάριστα οικόπεδα και καθορίζουν με σαφήνεια τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών, τον τρόπο ελέγχου και τις κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Πρώτα απ’ όλα, δημιουργείται και οργανώνεται εκ νέου το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. Σε αυτό το μητρώο καταγράφονται όλοι όσοι έχουν υποχρέωση να καθαρίζουν οικόπεδα ή ακάλυπτους χώρους. Κάθε ιδιοκτήτης ή υπεύθυνος χώρου πρέπει να υποβάλλει ηλεκτρονικά μια υπεύθυνη δήλωση έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, δηλώνοντας ότι έχει καθαρίσει το οικόπεδό του και ότι τηρεί τα μέτρα πυροπροστασίας.
Οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για δειγματοληπτικούς ελέγχους κάθε χρόνο, ώστε να διαπιστώνεται αν οι δηλώσεις ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αν κάποιος δεν υποβάλει δήλωση, θεωρείται ότι συμφωνεί να καθαρίσει το οικόπεδό του ο δήμος, με το σχετικό κόστος να επιβαρύνει τον ίδιο. Παράλληλα, το Πυροσβεστικό Σώμα πραγματοποιεί ελέγχους έπειτα από καταγγελίες πολιτών μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, προβλέπονται πρόστιμα. Αν ο ιδιοκτήτης δεν έχει καθαρίσει το οικόπεδο, το πρόστιμο είναι 500 ευρώ. Αν έχει καθαρίσει αλλά δεν υπέβαλε δήλωση, το πρόστιμο είναι 100 ευρώ. Υπάρχει δικαίωμα ένστασης μέσα σε δέκα ημέρες. Όσοι δηλώσουν ψευδώς ότι έχουν καθαρίσει τον χώρο τους, τιμωρούνται αυστηρά, με πρόστιμο 5.000 ευρώ και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.
Για άτομα που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικές υπηρεσίες, λόγω ηλικίας, αναπηρίας ή άλλων σοβαρών λόγων, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης με φυσικό τρόπο. Παράλληλα, διασφαλίζεται πλήρως η προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Το νέο άρθρο 53ΙΔ καθορίζει αναλυτικά ποιες εκτάσεις πρέπει να καθαρίζονται. Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα μέσα σε πόλεις και οικισμούς, εκτάσεις κοντά σε κατοικημένες περιοχές, καθώς και εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν είναι δασικές εκτάσεις. Ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται από 1η Απριλίου έως 31 Μαΐου κάθε έτους και να συντηρείται μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.
Αν δεν τηρηθεί η υποχρέωση καθαρισμού, επιβάλλεται πρόστιμο ένα ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ. Αν ο ιδιοκτήτης δεν συμμορφωθεί, ο δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό και του χρεώνει τόσο το πρόστιμο όσο και το κόστος των εργασιών.
Τέλος, ξεκαθαρίζονται οι αρμοδιότητες των δήμων, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την ενημέρωση των πολιτών, τους ελέγχους, την επιβολή προστίμων και τον καθαρισμό των οικοπέδων όταν απαιτείται.
Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026
