60 χρόνια από τη Συμφωνία Σένγκεν

Η συμφωνία υπογράφηκε στις 14 Ιουνίου 1985, στο μικρό χωριό Σένγκεν του Λουξεμβούργου, θέτοντας τις βάσεις για την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, μέτρο που τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή το 1995.

Σήμερα, ο χώρος Σένγκεν περιλαμβάνει την πλειονότητα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τέσσερις χώρες εκτός ΕΕ, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερης μετακίνησης στον κόσμο. Η καθιέρωση της βίζας Σένγκεν απλοποίησε περαιτέρω τα ταξίδια για επισκέπτες από τρίτες χώρες, οι οποίοι μπορούν πλέον να μετακινούνται σε 29 χώρες με ένα και μόνο έγγραφο.

Όπως επισημαίνει η διευθύντρια του Μουσείου Σένγκεν στο Λουξεμβούργο, Martina Kneip, η συμφωνία αποτέλεσε καθοριστικό βήμα για τη διαμόρφωση μιας Ευρώπης χωρίς σύνορα. «Η ελεύθερη μετακίνηση έκανε τα ταξίδια πιο εύκολα, πιο άμεσα και λιγότερο περίπλοκα, τόσο για τους Ευρωπαίους πολίτες, όσο και για τους επισκέπτες», σημειώνει, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για τον τουρισμό και την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η επίδραση της Συμφωνίας Σένγκεν στον τουρισμό υπήρξε καταλυτική. Τα αυθόρμητα, σύντομα ταξίδια μεταξύ γειτονικών χωρών έγιναν μέρος της καθημερινότητας, ενισχύοντας την πολιτισμική ανταλλαγή και την οικονομική δραστηριότητα. Σε περιοχές κοντά στα σύνορα, όπως στο Λουξεμβούργο, η μετακίνηση σε γειτονικές χώρες για εργασία ή αναψυχή θεωρείται πλέον αυτονόητη.

Η αξία της ελεύθερης μετακίνησης έγινε ιδιαίτερα αισθητή κατά την περίοδο της πανδημίας της COVID-19, όταν αρκετές χώρες επανέφεραν προσωρινά συνοριακούς ελέγχους. Όπως τονίζει η Kneip, η εμπειρία αυτή ανέδειξε πόσο καθοριστικά είναι τα ανοιχτά σύνορα τόσο για την προσωπική ελευθερία όσο και για τη λειτουργία της οικονομίας, αναζωπυρώνοντας παράλληλα το ενδιαφέρον του κοινού για την ιστορία και το νόημα της Συμφωνίας Σένγκεν.

Παρά τις προκλήσεις που θέτουν εθνικιστικές τάσεις σε ορισμένες χώρες, το μέλλον του χώρου Σένγκεν παραμένει κρίσιμο για την ευρωπαϊκή συνοχή. «Το πνεύμα της Σένγκεν είναι θεμελιώδες για μια ανοιχτή και ενωμένη Ευρώπη», τονίζει η Kneip, εκφράζοντας την ελπίδα ότι τα επιτεύγματα της συμφωνίας θα διαφυλαχθούν και θα εξελιχθούν, ενισχύοντας την αμοιβαία κατανόηση και την πολιτισμική ανταλλαγή μεταξύ των λαών της Ευρώπης.