Όταν οι εργαζόμενοι θα απευθύνονται στο HR για προβλήματα με την AI

Το ερώτημα μπορεί σήμερα να ακούγεται σαν σενάριο από έργο επιστημονικής φαντασίας, όμως η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους εργασίας δημιουργεί ήδη συζητήσεις για το πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι νέες μορφές τριβής μεταξύ ανθρώπων και μηχανών.

Οπως αναφέρει σε σχετικό άρθρο το CNBC μια από τις ιδέες που έχουν αρχίσει να διατυπώνονται είναι η δημιουργία μιας νέας λειτουργίας μέσα στις επιχειρήσεις, την οποία ο Darrell M. West, senior fellow στο Brookings Institution, χαρακτηρίζει «Robot Relations» (RR).

Από το Human Resources στο Robot Relations

Όπως επισημαίνει ο West, στο περιβάλλον εργασίας που διαμορφώνεται από την τεχνητή νοημοσύνη, οι εργαζόμενοι δεν θα έχουν να διαχειριστούν μόνο τις σχέσεις τους με άλλους ανθρώπους, αλλά θα αλληλεπιδρούν ολοένα και περισσότερο με AI assistants, AI agents, chatbots, μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και συνεργατικά ρομπότ (cobots), τα οποία σε ορισμένους κλάδους θα αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινής παραγωγικής διαδικασίας.

Στο βιομηχανικό περιβάλλον, για παράδειγμα, ένα cobot μπορεί να λειτουργεί ως άμεσος συνεργάτης ενός ανθρώπου, ενώ σε ένα γραφείο ένας AI agent μπορεί να αναλαμβάνει προγραμματισμό εργασιών, αξιολόγηση δεδομένων ή ακόμη και μέρος της διαχείρισης προσωπικού.

Το ερώτημα, επομένως, είναι ποιος θα διαχειρίζεται τις συγκρούσεις που θα προκύπτουν. Αν σήμερα το τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού (HR) καλείται να αντιμετωπίσει διαφωνίες μεταξύ εργαζομένων, ζητήματα παρενόχλησης, άνισης μεταχείρισης ή αλλαγών στις συνθήκες εργασίας, στο μέλλον θα μπορούσε να κληθεί να διαχειριστεί και παράπονα που αφορούν αλγοριθμικές αποφάσεις και συμπεριφορές συστημάτων AI.

«Με υποχρεώνουν να χρησιμοποιώ AI;»

Τα ερωτήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις είναι ήδη αρκετά συγκεκριμένα. Ένας εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει να γνωρίζει εάν είναι υποχρεωμένος να χρησιμοποιεί ένα σύστημα AI, ακόμη και αν θεωρεί ότι δεν είναι κατάλληλο για τη δουλειά του.

Ένα άλλο ζήτημα αφορά την ευθύνη για τα λάθη. Ποιος ευθύνεται όταν ένα project αποτυγχάνει εξαιτίας μιας λανθασμένης απόφασης ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης; Ο εργαζόμενος που χρησιμοποίησε το εργαλείο ή η εταιρεία που το εγκατέστησε;

Παράλληλα, προκύπτουν ζητήματα διαφάνειας: Πώς αξιολογείται ένας εργαζόμενος όταν μέρος της αξιολόγησής του γίνεται από αλγόριθμο; Ποια δεδομένα χρησιμοποιούνται; Μπορεί ο εργαζόμενος να αμφισβητήσει την απόφαση ενός AI συστήματος;

Οι «AI managers» έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους

Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στη θεωρία. Σύμφωνα με το άρθρο στο Σαν Φρανσίσκο, ένα πειραματικό κατάστημα της εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Andon Labs ανέθεσε στο AI σύστημα Luna σημαντικό μέρος της λειτουργίας της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων διαδικασιών όπως η πρόσληψη, ο προγραμματισμός και η διαχείριση εργαζομένων.

Τον Αύγουστο, η Luna έκανε για πρώτη φορά εισήγηση για τερματισμό της εργασιακής σχέσης ενός εργαζομένου. Το πείραμα προκάλεσε ευρύτερο ενδιαφέρον και τροφοδότησε τη συζήτηση στην Καλιφόρνια για τα όρια της αυτοματοποίησης στις αποφάσεις που αφορούν εργαζομένους.

Η Καλιφόρνια βάζει στο μικροσκόπιο τους «robo bosses»

Η αυξανόμενη χρήση AI στις εργασιακές αποφάσεις έχει ήδη προκαλέσει και νομοθετικές αντιδράσεις. Νομοσχέδιο που ενέκρινε πρόσφατα η νομοθετική συνέλευση της Καλιφόρνιας προβλέπει περιορισμούς στη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων για απολύσεις και πειθαρχικές αποφάσεις εργαζομένων.

Το νομοσχέδιο βρίσκεται πλέον ενώπιον του κυβερνήτη Gavin Newsom, ο οποίος έχει προθεσμία έως το τέλος Σεπτεμβρίου για να το υπογράψει ή να ασκήσει βέτο. Ο Newsom είχε απορρίψει προηγούμενη εκδοχή του νομοσχεδίου τον Οκτώβριο του 2025, ζητώντας αλλαγές, τις οποίες οι υποστηρικτές της νέας εκδοχής υποστηρίζουν ότι έχουν ενσωματωθεί.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία μεταφέρεται πλέον από το επίπεδο της τεχνολογικής καινοτομίας σε αυτό της εργατικής νομοθεσίας και των δικαιωμάτων των εργαζομένων.

AI και απολύσεις

Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και σε μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις. Η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με αγωγή πρώην εργαζομένων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι συστήματα με υποστήριξη AI χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση και επιλογή εργαζομένων στο πλαίσιο απολύσεων.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των πρώην εργαζομένων, η διαδικασία επηρέασε δυσανάλογα άτομα που είχαν λάβει άδεια για λόγους υγείας ή οικογενειακές υποχρεώσεις. Η Meta έχει αρνηθεί τις συγκεκριμένες κατηγορίες.

Παράλληλα, εργαζόμενοι στις Walmart και Amazon εμφανίζονται ολοένα περισσότερο ανήσυχοι για την αυτοματοποίηση διαδικασιών του HR, σύμφωνα με έρευνα της United for Respect.

Η Walmart, έχει υποστηρίξει ότι ήδη παρέχει διαφάνεια σχετικά με την αυτοματοποίηση στον χώρο εργασίας. Τον Ιούνιο, οι μέτοχοι της εταιρείας απέρριψαν πρόταση της United for Respect για περισσότερη ενημέρωση σχετικά με την αυτοματοποίηση και τις επιπτώσεις της στο εργατικό δυναμικό.