Η Ελλάδα διεκδικεί €1 δισ. για ενεργειακές επενδύσεις

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν και έργα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.

Η πρωτοβουλία βασίζεται στην πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διευρύνει τη ρήτρα, η οποία αρχικά είχε σχεδιαστεί για την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, ώστε να καλύπτει πλέον και επενδύσεις που θωρακίζουν το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα και επιταχύνουν την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Με τον τρόπο αυτό, η Ε.Ε. αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί πλέον κρίσιμο στοιχείο της συνολικής στρατηγικής ανθεκτικότητας της Ευρώπης.

Οι πόροι που θα εξασφαλιστούν μέσω του αυξημένου δημοσιονομικού περιθωρίου θα διοχετευθούν σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

• Συστήματα Αποθήκευσης Ενέργειας (BESS): Εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης για την εξομάλυνση της διείσδυσης ΑΠΕ και τον περιορισμό των περικοπών πράσινης ενέργειας. Ο ΑΔΜΗΕ στοχεύει στην ανάπτυξη 1,5 GW έως το 2027.
• Εξοικονόμηση και Αναβάθμιση Κτιριακού Αποθέματος: Χρηματοδότηση των επόμενων κύκλων του προγράμματος «Εξοικονομώ» για κατοικίες και δημόσια κτίρια.
• Δίκτυα και Κρίσιμες Υποδομές: Ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Μείωση Εξάρτησης από Ορυκτά Καύσιμα: Στρατηγικές υποδομές που περιορίζουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Σύμφωνα με το ελληνικό αίτημα, οι νέες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα υπερβούν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα χρηματοδοτηθούν αποκλειστικά από εθνικούς πόρους. Το βασικό όφελος είναι ότι οι σχετικές δαπάνες δεν θα υπολογίζονται στο ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το τέλος του 2028. Ωστόσο, οι δαπάνες εξακολουθούν να προσμετρώνται τόσο στο πρωτογενές αποτέλεσμα όσο και στο δημόσιο χρέος, γεγονός που σημαίνει ότι η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει σε ισχύ.

Η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής δεν συνεπάγεται χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων, αλλά παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο εφαρμογής τους. Στην πράξη, επιτρέπει στα κράτη-μέλη να υλοποιούν στρατηγικές επενδύσεις σε τομείς υψηλής προτεραιότητας χωρίς να περιορίζονται από τα ετήσια όρια δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης.

Για την Ελλάδα, η διεύρυνση της ρήτρας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επιτάχυνση κρίσιμων έργων ενεργειακών υποδομών, όπως η ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων, η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, οι διασυνδέσεις και οι υποδομές που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, ενισχύεται η δυνατότητα της χώρας να προχωρήσει σε μεγάλες επενδύσεις που συνδέονται τόσο με την ενεργειακή μετάβαση όσο και με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, χωρίς να διακυβεύεται η συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε.