Mastercard: Πάνω από 1 στους 10 θα κάνει αγορές με AI έως το 2030

Η νέα έκθεση της Mastercard, η οποία συνδυάζει τα ευρήματα διεθνούς έρευνας με τις εκτιμήσεις τεσσάρων ειδικών από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ασία για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης και του εμπορίου.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η μετάβαση στο λεγόμενο agentic commerce, ένα μοντέλο στο οποίο ο καταναλωτής δεν θα χρειάζεται απαραίτητα να πραγματοποιεί ο ίδιος κάθε βήμα μιας αγοράς. Αντίθετα, ένας AI agent θα μπορεί να αναζητά προϊόντα, να συγκρίνει επιλογές και τιμές, να αξιολογεί κριτικές και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ολοκληρώνει τη συναλλαγή για λογαριασμό του.

Από τα ψώνια στην «ανάθεση» της αγοράς

Καθημερινές και επαναλαμβανόμενες αγορές, όπως τρόφιμα, φάρμακα και συνδρομητικές υπηρεσίες, αναμένεται να είναι μεταξύ των πρώτων κατηγοριών που θα περάσουν σταδιακά υπό τη διαχείριση AI agents.

Όπως επισημαίνει ο Magnus Lindkvist, μέχρι το 2030 η αγορά ενός προϊόντος και η ίδια η εμπειρία των αγορών ενδέχεται να αποτελούν δύο διαφορετικές διαδικασίες. Οι AI agents θα αναλαμβάνουν τις πιο πρακτικές και επαναλαμβανόμενες συναλλαγές, ενώ η φυσική ή ψηφιακή εμπειρία των αγορών θα μετατοπίζεται περισσότερο προς την ανακάλυψη, την έμπνευση και την επιλογή.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο τοπίο για το λιανεμπόριο, καθώς η τεχνολογία δεν θα λειτουργεί απλώς ως εργαλείο αναζήτησης, αλλά ως «ενδιάμεσος» μεταξύ καταναλωτή και επιχείρησης.

Οι νεότερες γενιές χρησιμοποιούν ήδη την AI

Η αλλαγή δεν αποτελεί μόνο μελλοντική πρόβλεψη. Σύμφωνα με διεθνή έρευνα της Mastercard σε 26.000 γονείς και εφήβους ηλικίας 13 έως 18 ετών σε 13 χώρες, οι έφηβοι χρησιμοποιούν ήδη την τεχνητή νοημοσύνη για τις αγοραστικές τους αποφάσεις περίπου δύο φορές συχνότερα από τους γονείς τους.

Παράλληλα, το 62% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η AI θα αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο η γενιά τους θα πραγματοποιεί αγορές στο μέλλον.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το επίπεδο εμπιστοσύνης προς τις προτάσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Το 31% των εφήβων δηλώνει ότι θα εμπιστευόταν περισσότερο μια πρόταση προϊόντος από AI από μια αντίστοιχη πρόταση φίλου, ενώ το 23% θα την εμπιστευόταν περισσότερο από τη συμβουλή των γονιών του.

Νέος «πελάτης» για τις επιχειρήσεις οι AI agents

Η εξάπλωση του agentic commerce αναμένεται να αλλάξει και τη στρατηγική των επιχειρήσεων. Οι εταιρείες θα πρέπει πλέον να σχεδιάζουν την ψηφιακή τους παρουσία όχι μόνο για ανθρώπινους καταναλωτές, αλλά και για AI agents που θα αναζητούν και θα αξιολογούν προϊόντα για λογαριασμό τους.

Ένας AI agent θα μπορεί να επεξεργάζεται μέσα σε δευτερόλεπτα μεγάλο όγκο δεδομένων, να συγκρίνει χαρακτηριστικά και τιμές, να εξετάζει αξιολογήσεις χρηστών και να εντοπίζει στοιχεία που θεωρεί σημαντικά για τον καταναλωτή.

Αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα και η δομή των δεδομένων προϊόντων, η διαφάνεια, οι πληροφορίες προέλευσης, οι πιστοποιήσεις, τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας και τα προγράμματα επιβράβευσης θα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Για τις επιχειρήσεις, επομένως, δεν θα αρκεί ένα προϊόν να είναι ορατό στο διαδίκτυο. Θα πρέπει τα χαρακτηριστικά του να είναι διαθέσιμα με τρόπο που να μπορεί να εντοπιστεί, να αξιολογηθεί και να επαληθευτεί και από ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Η εμπιστοσύνη γίνεται το νέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Καθώς οι AI agents θα περνούν από την απλή παροχή πληροφοριών στην πραγματοποίηση ενεργειών για λογαριασμό του χρήστη, η εμπιστοσύνη αναμένεται να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες του νέου μοντέλου. Το κρίσιμο ερώτημα δεν θα είναι μόνο αν ένας AI agent μπορεί να βρει το καλύτερο προϊόν, αλλά αν ο καταναλωτής είναι διατεθειμένος να του επιτρέψει να πραγματοποιήσει τη συναλλαγή.

Η Theodora Lau εκτιμά ότι επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα χρειαστεί να δημιουργήσουν σαφή πλαίσια για την ταυτοποίηση, τη συγκατάθεση, την εξουσιοδότηση και την ευθύνη.

Στο ίδιο πλαίσιο, η πρόθεση πίσω από μια πληρωμή αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία. Η εξουσιοδότηση που έχει δώσει ο καταναλωτής σε έναν AI agent θα πρέπει να μπορεί να αναγνωρίζεται και να επαληθεύεται πριν από την ολοκλήρωση της συναλλαγής.

Η Lau προβλέπει, μάλιστα, ότι έως το 2030 τουλάχιστον τρεις ρυθμιστικές αρχές χωρών της G20 θα έχουν εκδώσει επίσημες κατευθυντήριες γραμμές για την καταχώριση και εποπτεία των AI agents.

Από τα έξυπνα ρολόγια στα φυσικά καταστήματα

Η μεταμόρφωση της καταναλωτικής εμπειρίας δεν περιορίζεται στις ηλεκτρονικές αγορές. Έξυπνες συσκευές, όπως ρολόγια και δαχτυλίδια, αναμένεται να παρέχουν εξατομικευμένες πληροφορίες πριν και μετά την αγορά, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη θα αποκτά μεγαλύτερη παρουσία και στα φυσικά καταστήματα.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένα υβριδικό μοντέλο αγορών, όπου η AI αναλαμβάνει μεγάλο μέρος της αναζήτησης και της συναλλαγής, ενώ ο καταναλωτής διατηρεί τον έλεγχο των τελικών επιλογών και της εμπειρίας.

Η Ευρώπη βλέπει ήδη τις πρώτες agentic πληρωμές

Παρότι το 2030 αποτελεί τον ορίζοντα των προβλέψεων, η μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η Mastercard και συνεργάτες της ολοκλήρωσαν την πρώτη live end-to-end agentic πληρωμή στην Ευρώπη, παρουσιάζοντας στην πράξη τον τρόπο με τον οποίο ένας AI agent μπορεί να υποστηρίξει μια αγορά και μια πληρωμή, με δικλίδες ασφαλείας, διαφάνεια και διατήρηση του ελέγχου από τον καταναλωτή.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το agentic commerce περνά σταδιακά από το επίπεδο της πρόβλεψης στην πραγματική οικονομία. Για το λιανεμπόριο και τις πληρωμές, η επόμενη μεγάλη αλλαγή δεν θα αφορά μόνο το πώς πληρώνει ο καταναλωτής, αλλά και το ποιος αποφασίζει τι, πότε και με ποιον τρόπο θα αγοράσει.