Το νέο πακέτο €4,8 δισ. μετά το Ταμείο Ανάκαμψης – Tα €2,9 δισ. στα κτίρια

Ένα νέο μεγάλο κύμα επενδύσεων στα κτίρια, την κατοικία και τις μεταφορές ανοίγει στην Ελλάδα μετά την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του ελληνικού Σχεδίου για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. Το πρόγραμμα κινητοποιεί €4,77 δισ. την περίοδο 2026-2032, εκ των οποίων €3,58 δισ. ή 75% προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους και περίπου €1,19 δισ. από την εθνική συμμετοχή.

Η Ελλάδα είναι η πέμπτη χώρα της Ε.Ε. της οποίας εγκρίνεται το σχέδιο και, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρόκειται για το μεγαλύτερο σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα. Η ελληνική κυβέρνηση υπολογίζει τη συνολική κινητοποίηση, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, σε περίπου €5,3 δισ.

Από τα €4,77 δισ., περίπου €2,91 δισ. κατευθύνονται στον κτιριακό τομέα, ενώ €1,46 δισ. αφορούν τις οδικές μεταφορές. Πρόκειται συνεπώς για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα ενεργειακής και κοινωνικής παρέμβασης στο ελληνικό κτιριακό απόθεμα των επόμενων ετών.

€1,7 δισ. για κατοικίες

Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται ένα νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων για ευάλωτα νοικοκυριά, συνολικού προϋπολογισμού €1,7 δισ., το οποίο προγραμματίζεται να ξεκινήσει το 2027.

Συνολικά προβλέπεται η ενεργειακή αναβάθμιση περίπου 62.000 κατοικιών, ενώ το ευρύτερο σχέδιο περιλαμβάνει την εγκατάσταση περίπου 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων. Παράλληλα, προβλέπεται η δωρεάν έκδοση περίπου 200.000 Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης και η δημιουργία 13 κέντρων ενιαίας εξυπηρέτησης, ενός ανά Περιφέρεια.

€490 εκατ. για κοινωνική κατοικία

Το σχέδιο προβλέπει περίπου 2.350 διαμερίσματα σε τρία πρώην στρατόπεδα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, για τα οποία θα προχωρήσουν οι απαραίτητες αδειοδοτήσεις με στόχο την προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού.

Παράλληλα, αναζητούνται δημόσια κτίρια που μπορούν να αλλάξουν χρήση και να μετατραπούν σε κατοικίες, ώστε να δημιουργηθούν περίπου 400 επιπλέον κοινωνικές κατοικίες. Συνολικά, το συγκεκριμένο μέτρο εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει €490 εκατ.

Περίπου €395 εκατ. προβλέπονται για την ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων, καλύπτοντας παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι από τη δράση μπορούν να ωφεληθούν περίπου 12.000 επιχειρήσεις.

Παράλληλα, προβλέπεται ο εκσυγχρονισμός 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, που εξυπηρετούν περίπου 5.600 φοιτητές.

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα δημιουργήθηκε για να περιορίσει τις κοινωνικές επιπτώσεις από την επέκταση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές — το λεγόμενο ETS2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι στην Ελλάδα περίπου 1,76 εκατ. νοικοκυριά ζουν σε ενεργειακά ανεπαρκείς κατοικίες και περίπου 1,47 εκατ. πολίτες θεωρούνται ευάλωτοι ως προς το κόστος μετακίνησης.

Μέχρι το 2032, ο στόχος είναι περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά και 300.000 ευάλωτοι χρήστες μεταφορών να εξέλθουν από συνθήκες ενεργειακής ή μεταφορικής φτώχειας.

Η εφαρμογή αρχίζει ήδη από το 2026, ενώ η Ελλάδα θα μπορεί να ζητήσει την πρώτη πληρωμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το πρώτο τρίμηνο του 2027, εφόσον έχει ξεκινήσει η υλοποίηση και έχουν επιτευχθεί τα πρώτα προβλεπόμενα αποτελέσματα.

Το νέο Ταμείο δεν διαθέτει το ίδιο συνολικό μέγεθος με το Ταμείο Ανάκαμψης που ολοκληρώνει τον κύκλο του, το οποίο έφτασε μαζί με το δανειακό σκέλος τα €15–18 δισ. συνολικών επενδύσεων . 

αλλά για τον κτιριακό τομέα δημιουργεί μια σημαντική συνέχεια χρηματοδότησης σχεδόν €3 δισ. για ανακαινίσεις, ενεργειακή αναβάθμιση, κοινωνική κατοικία και κτιριακές υποδομές μέχρι το 2032.