Στην Κρήτη το «κέντρο ελέγχου» των ελληνικών μικροδορυφόρων

Ο σταθμός θα λειτουργεί ως κόμβος επικοινωνίας μεταξύ εδάφους και δορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων. Για την εγκατάσταση της υποδομής και του σχετικού εξοπλισμού έχει υπογραφεί σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ΙΤΕ και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025.

Η επένδυση εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).

Επικεφαλής της κοινοπραξίας που ανέλαβε την κατασκευή του επίγειου σταθμού είναι η Open Cosmos Aegean, ενώ την εγκατάσταση ολοκλήρωσε η ελληνική Libre Space Foundation, η οποία δραστηριοποιείται στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών.

Γιατί επιλέχθηκε η Κρήτη

Η εγκατάσταση στο ΙΤΕ συνδέει το επιχειρησιακό σκέλος του προγράμματος μικροδορυφόρων με ένα ήδη αναπτυγμένο ερευνητικό οικοσύστημα. Το Ίδρυμα διαθέτει δραστηριότητα στη δορυφορική τηλεπισκόπηση, την αστροφυσική, τις προηγμένες τηλεπικοινωνίες, τις κβαντικές επικοινωνίες και τη διαστημική επιτήρηση.

Παράλληλα, ΙΤΕ και Πανεπιστήμιο Κρήτης λειτουργούν το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, το οποίο αναπτύσσει δυνατότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν στην επιτήρηση του Διαστήματος και στις ασφαλείς επικοινωνίες εδάφους-διαστήματος μέσω λέιζερ.

Τα δεδομένα που θα διακινούνται μέσω του νέου συστήματος προορίζονται να υποστηρίξουν εφαρμογές στην Πολιτική Προστασία, την παρακολούθηση της κλιματικής αλλαγής και του περιβάλλοντος, τη γεωργία ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και τον χωροταξικό σχεδιασμό.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία των υποδομών που θα επιτρέψουν στη χώρα να αξιοποιεί συστηματικά τα δεδομένα του Διαστήματος, με παράλληλη ανάπτυξη ενός ισχυρότερου ελληνικού οικοσυστήματος τεχνολογίας και καινοτομίας.

Επιπλέον €35 εκατ. για διαστημική έρευνα στην Κρήτη

Η εγκατάσταση του σταθμού συμπίπτει με μία δεύτερη σημαντική επένδυση στον ίδιο τομέα. Το ΙΤΕ έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 35 εκατ. ευρώ από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα HORIZON-WIDERA-2025 για τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST) μέσω του έργου SPACE-Crete.

Η παράλληλη ανάπτυξη του ερευνητικού κέντρου και του επίγειου σταθμού δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η Κρήτη να αποκτήσει ευρύτερο ρόλο στην ελληνική διαστημική στρατηγική: όχι μόνο ως σημείο επικοινωνίας με τους μικροδορυφόρους, αλλά και ως κόμβος επεξεργασίας και αξιοποίησης των δεδομένων που αυτοί θα παράγουν.

Σύμφωνα με τον επιστημονικό υπεύθυνο του SPACE-Crete και διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, Παναγιώτη Τσακαλίδη, η ερευνητική υποδομή μπορεί να συμβάλει τόσο στην εύρυθμη λειτουργία του σταθμού όσο και στην προηγμένη ανάλυση των δεδομένων, με στόχο την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και εφαρμογών.

Με τον επίγειο σταθμό, το πρόγραμμα SPACE-Crete και τις υφιστάμενες υποδομές του ΙΤΕ και του Αστεροσκοπείου Σκίνακα, η Κρήτη επιχειρεί πλέον να τοποθετηθεί στον χάρτη των ευρωπαϊκών κόμβων έρευνας και τεχνολογίας γύρω από το Διάστημα.