15 Σεπ 2026
Η πολυκατοικία γίνεται παραγωγός ενέργειας
- Βασίλης Παπαδομαρκάκης
Έναν νέο ενεργειακό χάρτη για κατοικίες, επαγγελματικά ακίνητα και επιχειρήσεις επιχειρεί να διαμορφώσει η νέα υπουργική απόφαση για την αυτοκατανάλωση, διευρύνοντας σημαντικά τις δυνατότητες παραγωγής, αποθήκευσης και αξιοποίησης ηλεκτρικής ενέργειας για ίδια χρήση.
Το νέο πλαίσιο αφορά νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες, αγρότες, ΟΤΑ, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, Ενεργειακές Κοινότητες, κοινωφελή ιδρύματα και άλλους φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αποτελεί μέρος του τριετούς οδικού χάρτη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και αναμορφώνει το καθεστώς αυτοκατανάλωσης τόσο στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα όσο και στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά.
Καλύπτει πλέον το σύνολο των βασικών σχημάτων: ενεργειακό συμψηφισμό (net metering), εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering) ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing), εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing), καθώς και συλλογική αυτοκατανάλωση. Επιτρέπει επίσης, υπό προϋποθέσεις, τη μετάβαση από ένα σχήμα σε άλλο. Για παράδειγμα, σταθμός ενεργειακού συμψηφισμού μπορεί να μεταβεί σε ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό με εγκατάσταση τηλεμέτρησης και νέα σύμβαση.
Φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι
Η πλέον ορατή αλλαγή για τα νοικοκυριά είναι τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι». Για πρώτη φορά θεσπίζονται μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη, μέγιστης ισχύος παραγωγής 800 Watt και εγκατεστημένης ισχύος έως 1.000 Watt, τα οποία μπορούν να τοποθετούνται εντός ή επί κτιρίων και να συνδυάζονται ακόμη και με αποθήκευση.
Η διαδικασία είναι σημαντικά απλούστερη από εκείνη ενός συμβατικού φωτοβολταϊκού. Δεν απαιτείται Σύμβαση Σύνδεσης, άλλη άδεια ή έγκριση ούτε Τέλος Σύνδεσης. Απαιτείται ενεργή Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη και επιβεβαίωση από μηχανικό ή εγκαταστάτη ότι πληρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές.
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του Υπουργείου, θα λειτουργήσει ειδική ψηφιακή πύλη του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ προβλέπεται υποχρεωτική εγκατάσταση έξυπνου μετρητή. Ο ΔΕΔΔΗΕ, σε συνεργασία με τον ΕΛΟΤ, θα δημοσιεύσει τις προδιαγραφές ασφαλείας έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Μόνο μετά τη δημοσίευσή τους θα μπορεί να ξεκινήσει στην πράξη η εγκατάσταση των συστημάτων.
Ο Διαχειριστής θα μπορεί παράλληλα να προσδιορίζει περιοχές του δικτύου στις οποίες δεν θα επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων συστημάτων εφόσον δεν υπάρχει επαρκής δυνατότητα απορρόφησης πρόσθετης παραγωγής.
Μπαταρία ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό
Το νέο καθεστώς δεν περιορίζεται στη δυνατότητα προσθήκης μπαταρίας σε φωτοβολταϊκό. Θεσπίζει για πρώτη φορά και τη δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένης μπαταρίας χωρίς σταθμό ΑΠΕ, αποκλειστικά για την κάλυψη της κατανάλωσης του χρήστη και χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.
Η ίδια η απόφαση ορίζει αυτό το μοντέλο ως κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας που έχει προηγουμένως απορροφήσει η μονάδα αποθήκευσης από το δίκτυο, χωρίς στη συνέχεια να επανεγχέεται ενέργεια σε αυτό.
Πρακτικά, μια επιχείρηση μπορεί να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια και να τη χρησιμοποιεί αργότερα για τις δικές της ανάγκες, χωρίς να είναι υποχρεωμένη να διαθέτει φωτοβολταϊκό. Προβλέπεται απλοποιημένη διαδικασία αδειοδότησης, ενώ οι καταναλωτές χαμηλής τάσης εξαιρούνται από την υποχρέωση εγγυητικής επιστολής και οι αιτήσεις για αυτά τα συστήματα αποκτούν απόλυτη προτεραιότητα εξέτασης από τον αρμόδιο Διαχειριστή.
Πώς λειτουργεί το net billing
Για ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση με φωτοβολταϊκό, η λογική είναι απλή: η ενέργεια που παράγεται χρησιμοποιείται πρώτα για την κάλυψη της κατανάλωσης. Όταν η παραγωγή ξεπερνά τη ζήτηση, η πλεονάζουσα ποσότητα μπορεί να εγχέεται στο δίκτυο και να αποζημιώνεται. Με μπαταρία, μέρος του πλεονάσματος μπορεί αντίθετα να αποθηκεύεται και να καταναλώνεται αργότερα.
Για τα νοικοκυριά θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών» έως 10,8 kW με ταυτοχρονισμένο ή εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό. Η χρηματική αξία της πλεονάζουσας παραγωγής πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό, ενώ δεν δημιουργούνται φορολογικές υποχρεώσεις για τη διάθεση της συγκεκριμένης ενέργειας και δεν απαιτείται εγγυητική επιστολή.
Η πολυκατοικία γίνεται παραγωγός
Τουλάχιστον δύο καταναλωτές στο ίδιο κτίριο ή συγκρότημα κατοικιών μπορούν να εγκαταστήσουν από κοινού σταθμό και να συμφωνήσουν τον τρόπο με τον οποίο θα επιμερίζεται η παραγόμενη ενέργεια. Στο σχήμα μπορούν να συμπεριληφθούν και οι κοινόχρηστες καταναλώσεις.
Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για νέα οικιστικά projects, καθώς επιτρέπει σε έναν developer να αντιμετωπίζει την παραγωγή και την αποθήκευση ενέργειας ως κοινή υποδομή ενός συγκροτήματος και όχι μόνο ως μεμονωμένο εξοπλισμό κάθε κατοικίας.
Ταυτόχρονα, το νέο πλαίσιο επιτρέπει οι καταναλώσεις που συμμετέχουν σε σχήματα αυτοκατανάλωσης να εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές, αίροντας έναν πρακτικό περιορισμό που δυσκόλευε την εφαρμογή σύνθετων σχημάτων.
Ειδικό καθεστώς για δήμους και δημόσιους φορείς
Ξεχωριστή διαδικασία προβλέπεται για ΟΤΑ, δημόσιους φορείς και κοινωφελή ιδρύματα. Φωτοβολταϊκοί σταθμοί μπορούν να εξυπηρετούν σχολεία, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, αθλητικές εγκαταστάσεις, οδοφωτισμό, ύδρευση και αποχέτευση και άλλες δημοτικές ή δημόσιες υποδομές.
Το οικονομικό όφελος από την πλεονάζουσα παραγωγή θα αποτυπώνεται απευθείας στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, λειτουργώντας ως έκπτωση και μειώνοντας το ενεργειακό κόστος των φορέων.
Έξυπνοι μετρητές και ψηφιακό μητρώο
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της μεταρρύθμισης είναι η ψηφιοποίηση. Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας θα συγκεντρώνει τα στοιχεία αυτοκαταναλωτών, παροχών και σταθμών. Η ίδια η υπουργική απόφαση εντάσσει ρητά το ΗΜΑΕ στους βασικούς ορισμούς του νέου συστήματος.
Σε συνδυασμό με την εξάπλωση των έξυπνων μετρητών και την τηλεμέτρηση, δημιουργείται σταδιακά η τεχνική βάση για ακριβέστερο συμψηφισμό και ταχύτερη ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ ΔΕΔΔΗΕ, προμηθευτών και καταναλωτών.
Παράλληλα, η απόφαση προστατεύει τα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Για σταθμούς net billing και virtual net billing που έχουν λάβει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης αλλά δεν έχουν λειτουργήσει, η διάρκεια ισχύος της προσφοράς ξεκινά εκ νέου από την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου. Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει για έργα που έχουν ήδη Σύμβαση Σύνδεσης.
Η σημασία της νέας απόφασης επομένως ξεπερνά το φωτοβολταϊκό. Μετατρέπει σταδιακά το κτίριο από παθητικό καταναλωτή σε μικρή ενεργειακή μονάδα που μπορεί να παράγει, να αποθηκεύει, να μοιράζεται και να αξιοποιεί ηλεκτρική ενέργεια.